luns, 2 de xullo de 2018

Lecturas (I): En el enjambre




A raíz de este artículo de El País descubrí a Byung-Chul Han, ensayista y filósofo surcoreano que destaca por su disección de nuestra sociedad del hiperconsumismo. Su primer libro ya apareció hace unos veinte años, pero hasta 2009, cuando comenzó a ser traducida su obra y 2010 cuando se publicó Die Müdigkeitsgesellschaft (La sociedad del cansancio en español) no empezó a captar atención fuera de Alemania, su país de adopción.

Su filosofía arroja luz sobre los cambios que sufrimos en la transición de la sociedad post-industrial a la digital. Reflexiones escritas con claridad, hieratismo y gravedad que pueden parecer exageradas pero son necesarias. En el enjambre es para mí el más poderoso de los tres libros que he leído de Han. En él nos invita a valorar por completo las consecuencias de la "embriaguez del medio digital" (p.11), ese panóptico donde entramos voluntariamente permitiendo que el big data desintegre con alegría nuestra vida privada.

La comunicación digital deshace las distancias espaciales e implica una erosión de las distancias mentales, lo cual va en detrimento del respeto, porque "Es precisamente la técnica del aislamiento y de la separación, como en el Ádyton, la que genera veneración y admiración" (p.14).

"«Respeto» significa, literalmente, «mirar hacia atrás» (...) presupone una mirada distanciada, un pathos de la distancia (...) Una sociedad sin respeto, sin pathos de la distancia, conduce a la sociedad del escándalo" (p.13)
Esta falta de distancia también lleva a una mezcla de lo público y lo privado, a una exposición pornográfica de la intimidad, porque ya no es posible ninguna esfera privada, "la dominante coacción icónico-pornográfica la elimina por completo" (p.15)

El tejido digital favorece la comunicación simétrica y activa, lo cual es positivo. Por otro lado, sin embargo, elimina jerarquías porque somos a la vez emisores y receptores y de ahí que ocurran shitstorms tan a menudo, como "reflujos comunicativos", ruidos o barullos.
"La comunicación digital hace posible un transporte inmediato del afecto. En virtud de su temporalidad, transporta más afectos que la comunicación analógica. En ese aspecto el medio digital es un medio del afecto" (p.16)
Ligadas a las shitstorms  y a esa sociedad del escándalo, están las olas de indignación, que movilizan y aglutinan atención pero que son efímeras y volátiles. Carecen de firmeza y actitud y no permiten diálogo ni discurso, porque son en realidad fruto de la preocupación por uno mismo.
"La indignación digital no puede cantarse [como la Ilíada]. No es capaz de acción ni de narración (...) es un estado afectivo que no desarrolla ninguna fuerza poderosa de acción. La distracción general, que caracteriza a la sociedad de hoy, no permite que aflore la energía épica de la ira" (p.22)
Otra idea subyacente que da título al libro es que la sociedad digital no puede definirse como una masa (Gustave Le Bon, 1895) o una comunidad, porque según Chul Han, es un enjambre digital donde "los individuos particulares se funden en una nueva unidad en la que ya no tienen ningún perfil propio. Una concentración casual de hombres no forma ninguna masa (...) no es coherente en sí. No se manifiesta en una voz. Por eso es percibido como ruido" (pp. 26, 27). El enjambre digital carece de intimidad de congregación, es volátil e inestable y se caracteriza por "la soledad (non multitud, sed solitudo)" (p.32).

La infoxicación es otra consecuencia inevitable: Ya que todos somos consumidores y productores a la vez, se incrementa exponencialmente la cantidad de información. Se produce una desmediatización de la comunicación y perdemos a la "clase sacerdotal" de los periodistas. Todos queremos estar presentes y dar nuestra opinión sin intermediarios.

Por otro lado, dado que exigimos transparencia total "se hace imposible una planificación lenta, a largo plazo. Ya no es posible dejar que las cosas maduren. El futuro no es la temporalidad de la transparencia. La transparencia está dominada por presencia y presente" (p.36). La exigencia de hacer transparente el escribir mismo influye también en nuestros procesos de escritura, que dejan de ser creativos y de entrar en lo no transitado para centrarse en la adición. 
"El medio del espíritu es el silencio. Sin duda, la comunicación digital destruye el silencio. Lo aditivo, que engendra el ruido comunicativo, no es el modo de andar del espíritu" (p.39)
Esta idea se desarrolla en más detalle en La sociedad de la transparencia donde la idea subyacente es que "La sociedad de la transparencia es un infierno de lo igual" (p.12).

Como sujetos digitales podemos tener la percepción de ser habitantes de un medio democrático, pero quizás no está de más revisar algunos parámetros sobre los que Han pone el foco, y ver cómo el "enjambre" nos somete a una constante observación, cómo construimos las proyecciones digitales de nuestra identidad y en qué basamos nuestra definición de éxito en esta era de modernidad tecnocapitalista y entrópica.


venres, 29 de xuño de 2018

Progresos cos apuntamentos visuais (II)


Contábavos aquí o inicio da aventura cos apuntamentos visuais ou sketchnotes e o reto que nos lanzaban desde Sketch50. A viaxe de aprendizaxe está a ser moi enriquecedora e cruceime nesta andaina con xente que comparte xenerosamente recursos como Juan Villar, Monse Poyatos, Bianca Yavelak, Visual Facilitators, Monica Spillman, Paula Fagerberg, Katharina TheisBröhl, Misty Kluesner ou Wanda Terral. Aquí en Galicia, vou descubrindo polas redes a docentes como Francisco Jaureguizar, que fai uns mapas visuais superclaros, Isabel Barcón, que emprega apuntamentos visuais especialmente cos seus grupos de 1º de ESO e PMAR, María Pereiro, profesora de FOL, que é quen de representar ideas ben complexas; ou o meu compañeiro Jesús García, que aínda non se animou a compartir en redes pero que fai verdadeiras marabillas.

Tamén participei na iniciativa #passthesketchnote que tivo lugar o 1 e 2 de xuño e foi organizada por Carrie Baughcum e Monica Spillman. Elas puxéronnos en grupos de docentes de todo o mundo  e propuxeron un tema. En base a el cada un(ha) foi debuxando, engadindo texto, conectores, marcos, etc. Foi moi interesante ir vendo os puntos coincidentes entre todos os grupos, independentemente do país de orixe, así como as particularidades de cada un(ha) e como evolucionaban as ideas orixinais. A xestión dos problemas que xurdiron (que quedase "atascado" o debuxo nalgunha persoa e non circulase, ou que tivésemos que esperar horas porque era noite noutra parte do mundo,...) foi tamén parte da aprendizaxe e do proceso. Aquí podedes ver o sketchnote que fixemos no grupo 1, integrado por Gillian Falknor, Jen Giffen, Tynia Thomassie e eu mesma.

Fotografía de Gillian Falknor
Como se permitiu que cada un elixise a ferramenta que quixese, houbo resultados moi variados e tamén dou pé a facer unha reflexión sobre cal é a opción máis cómoda e a que máis posibilidades ofrece. Agora mesmo, de feito, estase a facer unha comparativa entre varias aplicacións para tabletas recollendo impresións dos/as usuarios/as.

Case tres meses despois, sigo enganchada a este xeito de captar o que escoitamos ou vemos, pois certamente engade unha nova dimensión á maneira en que procesamos a información. A creatividade non se pode atar ao pensamento visual ou verbal, senón que a miúdo emerxe cando ambos interactúan. 

As conclusións que tirei polo de agora son as seguintes:
  • se xa tedes o hábito de tomar notas do que ledes, vedes ou escoitades, os apuntamentos visuais levaranvos un paso máis lonxe porque requiren bastante máis concentración e darlle "unha voltiña á información" para expresarla do xeito máis transparente posible, ás veces a través dunha metáfora visual, ou simplificando un concepto complexo;
  • ese traballo extra que pasas pensando na mellor maneira de representar as ideas afórralo á hora de repasar, primeiro, porque o tratamento da información foi máis profundo; e segundo, porque só cunha ollada tes unha visión clara dos conceptos principais e as súas relacións;
  • é interesante ir personalizando e simplificando o proceso. Por exemplo, se coma min non sodes moi hábiles co debuxo, podedes axudarvos de recortes ou fotografías, tipo scrapbooking.
No que se refire ás ferramentas e recursos, sigo preferindo o papel e os bolis ou rotuladores, pero co fin de gañar en "limpeza", claridade e comodidade, ando a explorar as posibilidades que ofrece o Apple pencil e as distintas aplicacións do iPad, xa vos irei contando.

Déixovos un vídeo-resumo do proceso, desde o comezo do reto con Sketch50, pasando pola fase libre onde seguín pola miña conta, e agora, que combino as dúas opcións: un proceso guiado a través dun grupo de Slack coa xente de Sketchnote Army, que nos motiva cun reto novo cada día, e outro máis autónomo resumindo ao meu xeito experiencias, libros ou charlas ou planificando tarefas e proxectos.


E por último, quedan tamén aquí algúns recursos de utilidade para ti, independentemente do nivel no que esteas:
  • Para os que xa o integrades nas vosas aulas, quizais vos virá ben esta diana de avaliación deseñada por Juan Villar, que podedes atopar no seu blog xunto con instrucións sobre como empregala.
Fotografía de Juan Villar
  • Para os que buscades un escaparate para os vosos apuntamentos visuais, a ligazón onde podedes enviala para que Sketchnote Army o publique na súa web.

xoves, 28 de xuño de 2018

RGPD: Protexendo os datos do noso alumnado

typography images, 154 en Pixabay CCO 1.0
Levamos xa un tempiño bombardeados por correos electrónicos de empresas que se botaron á carreira a última hora para recabar o noso consentimento explícito e informado e evitar sancións. Tempo houbo pois aínda  que o Reglamento General de Protección de Datos (RGPD) entrou en aplicación o 25 de maio,  xa levaba dous anos en vigor, desde 2016.

No ámbito educativo non podemos despistarnos tampouco, primeiro polo carácter sensible dos datos que tratamos (situación socioeconómica ou datos de saúde, por exemplo), moitas veces de menores, un colectivo especialmente vulnerable; e segundo polos hábitos que ao mellor temos arraigados e precisan revisión.

Artigos coma este, que falan dos riscos do emprego de plataformas sociais de aprendizaxe como Edmodo ou Schoology ou estudos coma este que analiza como se pode vulnerar a privacidade do noso alumnado a través do emprego de certas aplicacións, fannos reflexionar sobre as decisións que ás veces tomamos na aula, coa mellor intención sen dúbida, pero ás veces sen pararnos a analizar os parámetros de seguridade e privacidade coa suficiente atención. E eu a primeira, que empreguei Edmodo durante uns 8 anos confiando en que ao ser con fins educativos o tratamento dos datos sería responsable.

O certo é que as tecnoloxías facilítannos moitísimo a nosa labor de xestión académica e ofrécennos a posibilidade de crear contidos atractivos e innovadores. Non hai que demonizalas, pero si elixir con tino considerando todas as variables sen deixarnos absorber pola voráxine tecnolóxica en que vivimos.

Ben podemos comezar por analizar as necesidades e valorar os riscos das opcións que estamos barallando. A.W. Bates por exemplo recomenda no seu libro Teaching in a Digital Age. Guidelines for Designing Teaching and Learning reflexionar sobre as seguintes preguntas:

  1. Que información do alumnado estou obrigado a manter en privado e segura? ¿Cales son as políticas da miña institución ao respecto?
  2. Cal é o risco que implica o uso dunha tecnoloxía en particular que poida facilmente violar as políticas de privacidade da miña institución? Quen me podería asesorar ao respecto?
  3. Que áreas do ensino-aprendizaxe precisan ter lugar a porta pechada, é dicir, que só estean disponibles para o alumnado matriculado no curso? Que tecnoloxías permitirían lograr ese obxectivo?

Outra acción necesaria sería familiarizarnos ben co RGPD e as súas implicacións para o noso traballo na aula e no centro educativo. A este respecto, onte (27 de xuño) tiven o privilexio de escoitar o relatorio "Protección de datos" de Víctor Salgado. Socio de Pintos & Salgado, é un avogado especializado en Dereito Informático desde 1997 e conferenciante asiduo na materia de diferentes aspectos legais relacionados co emprego da tecnoloxía (reputación na rede, intelixencia artificial, robótica e ciberdelitos entre outros). De feito, na súa web preséntanse como "el primer bufete de Galicia especializado en Derecho Informático (...) con más de quince años de experiencia en consultoría legal informática, propiedad intelectual y auditoría e implantación de normativa de protección de datos de carácter personal".

Fonte: https://pintos-salgado.com

De seguido reproduzo algunhas anotacións que me pareceron relevantes, aínda que tede en conta que non deixa de ser un resumo. Para información confiable e detallada, por favor, acudide ao propio RGPD,  en particular ás normas para empresas e organizacións. 

Salgado indicounos que o RGPD realmente é un regulamento europeo que sufriu modificacións serias recentes na súa versión española e que está aínda pendente a reforma da Ley Orgánica 15/1999 de 13 de diciembre de Protección de Datos de Carácter personal, que desenvolverá parte dese regulamento.  O que si implica é o comezo dun cambio na mentalidade e a cultura da privacidade.

O avogado revisou de seguido 10 novidades do RGPD:
  1. A responsabilidade proactiva (en inglés accountability) que implica que os datos teñen que manterse íntegros e que teñen que ser confidenciais.
  2. A privacidade no deseño e por defecto. Quere dicir que os axustes deberían facer que as nosas publicacións fosen privadas, non públicas, ou sexa que por defecto deberiamos sentirnos protexidos/as, non ao contrario.
  3. Transparencia e consentimento reforzados. As celas deberían aparecer desmarcadas (non marcadas por defecto) e os conceptos desglosados cando hai varios consentimentos (celas e parágrafos separados).
  4. Novos datos sensibles: xenéticos e biométricos.
  5. Novos dereitos: portabilidade e limitación do tratamento (unha limitación temporal sen ser supresión [que antes se chamaba cancelación]).
  6. "Flexibilización" das medidas de seguridade. É dicir, cada empresa ou organización pode elixir as medidas que adopta, pero ten que demostrar que son suficientes, efectivas e que se aplican de xeito continuado.
  7. Xa non é necesario dar de alta ficheiros na AEPD.
  8. Nova figura: o Delegado de Protección de Datos, un especialista en dereito de protección de datos que se crea ao carón das figuras do responsable e do encargado do tratamento de datos.
  9. As notificacións de violacións de seguridade terán que comunicarse á AEPD nun prazo máximo de 72 horas. Nesta ligazón temos un documento co procedemento.
  10. Avaliación de impacto na privacidade. Esta avaliación é herdada dunha normativa medioambiental que invita a prever cales son os danos ou riscos implícitos. Cando realizamos algunha acción debemos pensar na privacidade e definir se vai haber riscos altos. En caso de dúbidas, o regulamento indica unha serie de casos nos que vai haber que facer unha avaliación de impacto. Hai unha guía que afonda neste aspecto, pero Víctor convidounos a ter nos centros educativos un equipo multidisciplinar que inclúa un responsable do proxecto, un responsable da información e un representante do colectivo afectado. É dicir, cómpre preguntar ao alumnado e aos pais e nais e tendo en conta esa análise, redactaremos un informe. Se constitúe un alto risco, debemos envialo á AEPD e ela decidirá se 1) se leva a cabo; 2) se anula; 3) se leva a cabo con medidas adicionais.

En resumo, o RGPD non nos vai obrigar a ter unha seguridade total pero si a cumprir cuns mínimos. Debemos cambiar a idea que temos de "custodia de ficheiros" e pensar en "actividades de tratamento de datos", deseñando un proceso de control para asegurarnos de que cumprimos todas as premisas de protección, conservación e eliminación racional da información.

Para saber máis:

luns, 14 de maio de 2018

#observa_acción no IES Rosalía e visita ao IES Maruxa Mallo

O pasado luns e martes (7 e 8 de maio) acompañamos á profesora escocesa da que vos falara nunha anterior entrada (Kirsty Scott) e a Alicia Sampedro, docente no IES Pardo Tavera e Javier e Gabriel, asesores do CRFPTIC de Castela e León a unha estadía de observación no Instituto Plurilingüe Rosalía de Castro. Alí tivemos a oportunidade de coñecer de primeira man a través de presentacións e observacións de aula o traballo dalgúns docentes do centro, sobre todo centrado nas materias de ámbito STEM. Da man de Ubaldo Rueda (director),  María José Dopico (profesora de inglés), e Xavier Mouriño (secretario) coñecemos algúns dos proxectos que se levan a cabo: Os premios San Clemente, Stephen Hawking, e Bento Spinoza.


Asistimos á presentación de Charo García-Echave, unha profesora que leva 27 anos no centro e que nos detallou polo miúdo o traballo que fixeron no club de ciencia como parte do proxecto Small World Initiative (crowdsourcing antibiotic discovery). Neste proxecto, o alumnado recolleu mostras do solo e fixeron dilucións para analizar as bacterias patóxenas presentes, facendo cultivo por agotamento e logo catalogando e enviando as mostras á Fundación Medina en Granada. Neste traballo participou alumnado deste centro, do IES Xelmírez e do CPR Nuestra Señora de los Remedios que colaboraron con alumnado e profesorado universitario. 



De feito, nesa mesma tarde do luns asistimos tamén á xornada de clausura deste proxecto de innovación docente no Salón Nobre de Fonseca onde escoitamos a Dolores Álvarez Pérez (Vicerreitora de Estudiantes, Cultura e Responsabilidade Social), Víctor Jiménez Cid (Coordinador do programa SWI@SPAIN) e aos profesores Tilmann Weber (Denmark Technical University, Dinamarca) e Evi Stegmann (Universität Tübingen, Alemaña). Tamén se fixo presentación dos resultados do SWI na USC e a entrega de diplomas ao alumnado e profesorado participante.

Ademais, asistimos a aulas de lingua e literatura, tecnoloxía industrial e física e química cos profesores Alberto Sacido, Jorge Gómez, Cristina Penas e Enrique Cao. Foi unha marabilla poder falar co alumnado dos proxectos nos que estaban traballando.

Por exemplo, na aula de lingua estaban traballando nun proxecto sobre as 7 portas da cidade. Falei co grupo de Teodora, Eduardo, Daniel, María Iglesias e Brais, que me falaron da historia das portas,  dos cuestionarios que deseñaron, os debates que mantiveron con diferentes persoas, o traballo con textos literarios de José Ángel Valente, Camilo José Cela ou Valle Inclán e entrevistas a profesores/as especialistas. Todo isto con que obxectivo? Incluír todos estes contidos transversais de geografia, física, galego, programación e castelán nunha páxina web. O profesor, Alberto Sacido, precisou ademais que este traballo se engloba dentro dun proxecto máis amplo, ATS2020.

Por outra banda, na aula de tecnoloxía industrial, Jacobo, Alberto, Manuel e Antonio explicáronme o proxecto de deseño dunha carrilana. Partindo das medidas de referencia que lles deu o profesor, Jorge Gómez, así como do estudo do funcionamento de vehículos de inercia, fixeron un deseño buscando un ángulo que ofrecese menor resistencia, recortar as costelas e a plantilla e darlle textura e firmeza con cinta, papel de xornal, cola e escarola. Despois facer as suspensións, as rodas, e colocar a placa de Arduino programando a dirección. Xa estaba case lista a carrilana "Aloe Vera" (así a nomearon), agás as pezas de enganche das costelas se imprimiron cun diámetro demasiado grande e non enganchan, daquela cómpre probar de novo. O máis interesante? Ver como proban, levan conta, avalían e refan o proceso cando cómpre. 

Finalmente, na clase de física e química, coa profesora Cristina Penas, tomando como modelo a illa de El Hierro, exemplo de sostibilidade, o alumnado traballou en pequenos grupos para formular unha serie de propostas para un "Santiago verde" que só empregasse enerxías limpas. A capacidade de investigación e síntese do alumnado deixoume abrazada, pero o que máis me chamou a atención, tanto nesta clase como nas demais que observamos, foi a conciencia que todos os grupos tiñan dos procesos que levan a cabo e a avaliación que fan deles, e tamén as capacidades comunicativas tanto na expresión oral como escrita. Unha marabilla.

Alén das actividades de observación neste centro compostelán, e dado o proxecto que Kirsty Scott está a coordinar no seu centro, que consiste en deseñar e lanzar cohetes que conteñen auga, pareceunos interesante que vise o traballo intercentros que está coordinando o IES Maruxa Mallo, no cal tamén participan o IES Miraflores (Oleiros, A Coruña) e o IES Marco do Camballón (Vila de Cruces, Pontevedra). O día 7, luns, coincidiu ademais co lanzamento da MarumaSAT III e puidemos velo en vivo e en directo, así como falar con Xosé Manuel Fernández, secretario da NOSA, e coñecer brevemente a Xosé Díaz, presidente, Raquel Martínez, vicepresidenta; e Óscar Cepeda, tesoureiro. 

Alfredo Iglesias tamén nos amosou outros proxectos nos que están traballando, como o deseño de planetas do alumnado de 1º da ESO que teñen situados no centro e que van colocar na praia de Carnota ao final de curso, respectando as distancias a escala para ter unha visión global.

Quedamos encantados coa experiencia de aprendizaxe, cos contactos persoais co profesorado e alumnado e coas reflexións,  conversas e xermolos de futuros proxectos que xurdiron a raíz da observación e as visitas.





sábado, 12 de maio de 2018

Apoyar al alumnado de EOI durante los exámenes

La época de exámenes es estresante a muchos niveles para todos los agentes implicados: el centro educativo, el alumnado, el profesorado y las familias. Los exámenes no son agradables, entrañan presión y un entorno de protocolo y formalidad en el que no nos solemos sentir cómodos.

En el caso específico de las Escuelas Oficiales de Idiomas en Galicia, por ley (Orde do 8 de setembro de 2008), las pruebas son parte indispensable de la evaluación y certificación del nivel de idiomas. En los cursos impares (menos el nivel C1), las pruebas son unificadas en cada EOI, elaboradas por los departamentos correspondientes. En los cursos pares (y también C1), son organizadas por una comisión elaboradora que recoge, organiza y estandariza las propuestas de tareas recibidas del profesorado de todas las EOIs gallegas. Son unificadas a nivel autonómico - son las mismas en todas las EOIs y secciones de Galicia.

El alumnado de EOI es muy diverso en cuanto a empleo y antecedentes: adolescentes y universitarios/as que vienen de un contexto académico, trabajadores/as que necesitan el idioma para promocionar en su trabajo o acceder a otros puestos, jubilados/as que buscan un reto nuevo, extranjeros/as que desean aprender las lenguas del país, etc. Esto implica también múltiples acercamientos y estrategias a la hora de enfrentar el reto de preparar y hacer un examen.

Como profesora de inglés en EOI, le he dado muchas vueltas a este asunto, pues creo que tenemos una doble función: por un lado, dotar a nuestro alumnado de las herramientas y estrategias para usar la lengua extranjera con confianza y autonomía más allá de las paredes del aula y por otro, no menos importante, familiarizarlos con el formato de las pruebas y proveerles otras tantas herramientas y estrategias para superarlas. Con el alumnado oficial, esto es relativamente fácil pues hemos establecido una relación durante el curso, pero en el caso del alumnado que se presenta a las pruebas por libre, a la inseguridad general se suma el desconocimiento de los espacios y de los protocolos y formatos de las pruebas.

El reto que tenemos como profesores de EOI (y también administradores de pruebas de certificación) es mantener la parte profesional y administrar estos exámenes de forma objetiva y con seriedad a la par que no olvidamos la parte humana e intentamos hacer sentir al alumnado cómodo y tranquilo.

Esta propuesta, por tanto, tiene como objetivo ofrecer un recurso que sirva de guía para el alumnado (tanto libre como oficial) con una doble finalidad: hacer sentir al alumnado más cómodo al conocer el entorno y el formato de las pruebas; y también mejorar el funcionamiento del centro durante el período de exámenes, cuando hay una gran afluencia de gente a un centro relativamente pequeño.

Primeramente he usado WiseMapping para crear un mapa mental que tiene al alumno/a como destinatario/a. El objetivo es ayudarlo/a a organizar los aspectos que hay que tener en cuenta desde principio de curso o desde el momento en que hace la matrícula (en el caso del alumnado libre). Hacer un examen es un proceso que comienza meses antes de la prueba, con una preparación personal y un uso activo de recursos, contenidos y estrategias que se deben organizar en un calendario. Si además, el mismo día del examen, tenemos en cuenta una serie cuestiones prácticas, académicas y de bienestar personal, podemos mejorar nuestro rendimiento así como la experiencia global para que constituya una parte más de nuestro aprendizaje y no una tortura.





Para el segundo recurso he usado las ideas que han ido calando de mis breves experiencias en sketchnoting con Sketch50 y pensamiento visual con Clara Cordero.  Se trata de un plano de los espacios para facilitárselo al alumnado, especialmente al que se presenta a las pruebas por libre. Esta idea parte de una iniciativa de la EOI de Pontevedra, que este año en los exámenes de febrero anunciaba en sus redes sociales la creación de un espacio de relajación para que el alumnado pudiera sentarse y desconectar en los momentos de descanso entre prueba y prueba. Me pareció una idea estupenda, y me llevó a pensar que el alumnado libre no conoce nuestras instalaciones y necesitaría saber dónde están los baños, las máquinas de agua o café y los espacios de los que puede hacer uso mientras espera.

Obviamente, está diseñado de forma rudimentaria con el programa Adobe Illustrator, indicando en azul los espacios que puede ocupar y sus funciones y con iconos representativos otros espacios que es posible que tenga que usar (laboratorio, salón de actos, biblioteca, conserjería y secretaría). La idea sería proponerlo al claustro y hacer un plano más detallado de todas las plantas del edificio e incluso zonas de aparcamiento en los alrededores.



Con estos dos recursos sencillos se busca mejorar una situación que genera bastante tensión todos los meses de febrero, junio y septiembre en las EOIs. Ya que se aproximan los exámenes de mayo y junio, éste sería un buen momento para probarlos (temporalización) y evaluar si su uso ha tenido un impacto, a través de un cuestionario de satisfacción y evaluación de su utilidad (evaluación). Es una propuesta pequeñita, pero pienso que la primera en nuestro centro sobre este aspecto que ojalá abra camino para otras acciones más ambiciosas.

Para saber más:
  • Artículo con consejos para preparar exámenes GCSE que podemos extrapolar al contexto de EOI
  • Entrada con 12 consejos para superar exámenes en Wikihow

venres, 4 de maio de 2018

STEM at Auchenharvie Academy (Stevenston, Scotland)

Last February we had the chance to visit some of the schools in Stevenston, namely Glencairn, Hayocks, and Mayfield Primary Schools; and Auchenharvie Academy. Our visit was part of "Observa_acción" a programme aimed at professional development and innovation based on observation, assessment and exchange among peer educators and we had the chance to focus on different aspects of academic life for two days (February 20 and 21).

I was part of the group visiting Auchenharvie Academy and our interest was mainly in STEM areas. Here in Galicia, there are channels to provide students with learning opportunities in STEM subjects. There are two key actions aimed at primary and secondary levels: A STEM week for P5 and P6 students; a STEM challenge for high school students centred around coding, robotics and 3D printing; and coming up, a programme to promote coding in schools, "Creando código".

It would be interesting to create a framework to bring together all the areas of STEM and to enhance teachers' knowledge and teaching skills in order to provide our students with access to high quality STEM instruction.

What we observed in our visit to Auchenharvie Academy has given us insight into possible paths to follow, as well as good practices to imitate and adapt to our context. The school as a whole has adopted Bloom's Taxonomy and made it intrinsic to students' and teachers' work, as part of a whole metacognitive framework that underlies the learning experience. The familiarity of students with the verbs and principles of Bloom's taxonomy goes on to show that if teachers are actively involved in exchanging information about where students are at with their learning, the expectations that secondary teachers have of their students will be high enough to challenge students to take the next step in their learning. 





At Auchenharvie, they have gone one step further: they have understood that it makes no sense for secondary staff to see themselves as starting from scratch. Similarly, primary teachers must see the need for anything more than a handover once their work is done. To be effective, STEM teaching needs to be based on primary teachers having a sound understanding of just how secondary school operates (routines, knowledge, structures and expectations). Accordingly, they have engaged staff to orchestrate greater collaboration across primary and secondary, plan for success and work towards implementing strategies to make the transition from primary to secondary smooth for students and their families. They are really working together to bridge the gap between primary and secondary school, breaking down the barriers and promoting dialogue between the two phases, which have traditionally remained separate, and are succeeding in building a successful partnership between the primary and secondary phases of school. 

Kirsty Scott has held training sessions for over a year now, using STEM kits which include materials and class resources. The objective? Improving levels of STEM enthusiasm and knowledge among teachers, thus enriching pupils' learning and time at school and encouraging the uptake of more STEM skills among their students in the long run. The cross-phase collaboration Kirsty Scott has established in working with primary schools is a bold statement demonstrating an interest in truly addressing the issue of educational disadvantage. It shows how, as educators, we have a professional responsibility to collaborate more closely.


Kirsty Scott at Auchenharvie Academy last February 


Auchenharvie Academy represents some of the ways we must help to assist educators in implementing effective approaches for improving STEM teaching and learning: facilitating the dissemination and adoption of effective STEM instructional practices; and promoting STEM education experiences that prioritize hands-on learning to increase student engagement and achievement.

What we have taken home is the conviction that there is more work to be done in fusing stronger relationships, more opportunities, more varied advice and a more advanced learning environment. Partnerships need to be encouraged and cross-phase conversation embraced. The development of primary school teachers is invaluable in achieving this.

martes, 1 de maio de 2018

Xornada de Educación Dixital

O 21 de abril tivo lugar no Palacio de Congresos e Exposicións de Santiago o evento "Educación Dixital", unha xornada de formación para docentes de diversos niveis educativos que tiña como obxectivos intercambiar experiencias e boas prácticas con tecnoloxía dixital; impulsar e apoiar a aplicación das tecnoloxías dixitais aos procesos de ensino-aprendizaxe a reflexionar sobre as propostas metodolóxicas que contribúen a unha mellor integración das tecnoloxías na aula e nos centros educativos.


O programa incluíu relatorios, obradoiros, experiencias e laboratorios de ideas. Xa que moitos deles eran simultáneos, cada asistente tivo unha percepción e experiencia diferente da xornada dependendo da sala na que estivo. Aquí vos deixo un brevísimo resumo da miña.





Quedei coa pena de non poder ver os demais obradoiros e sobre todo as experiencias de centros que me encantaría coñecer máis de primeira man. Do que vin, lévome no estoxo varios aspectos que se destacaron na xornada:

  • Do relatorio de Deborah García Bello: a importancia de seleccionar e filtrar os contidos que atopamos na rede, así como de dotar ao noso alumnado das estratexias necesarias para facer o propio, especialmente nas redes sociais.
  • Do obradoiro de José Carlos Arranz: as posibilidades didácticas que ofrecen os xogos de fuga e o impacto que teñen na motivación. O de Chema Lázaro gustárame moito, e José Carlos coincidiu en temas como a organización de espazos, o coidado da narrativa, a secuenciación das probas, os roles de grupo, etc. Ademais, facilitounos algunhas ferramentas de interese (Deck.Toys para crear taboleiros, GeoGebra para deseñar probas ou QR Generator para crear códigos QR).
  • Do obradoiro de Clara Cordero: o xeito de integrar o traballo con sketchnoting ou pensamento visual na aula. Xa vos contei que o sketchnoting aínda o estou probando a nivel persoal, por tanto o obradoiro foime moi inspirador: Clara deu una serie de pautas e nocións teóricas de base,  algúns exemplos de actividades de aula e unha matriz de rutinas de pensamento que  podedes descargar aquí.
  • Do relatorio de Mar Castro: o coidado e mimo que temos que poñer na construción da nosa identidade dixital.
  • Da actuación de Taller Naranja Imaginario: alén das múltiples aplicacións que nos mostrou Roberto Casteleiro (Ableton, Keezy, Quizlet e Sketches entre outras) quédome coa integración da tecnoloxía que fai este grupo na súa práctica e a emoción de crear música e gozar do proceso e o traballo en equipo. Todos quedamos impresionados con esta actuación tan fermosa.
  • E finalmente, aínda que non puiden asistir ao obradoiro de Essero, si me gustou escoitar a Domingo Escutia falarnos un pouco do seu programa de formación durante a comida, así como ser testemuña das sinerxías que xurdiron cos docentes impulsores do proxecto MarumaSAT.
Para saber máis:
  • Nota de prensa sobre a xornada
  • Aula virtual cos materiais de cada relator/a
  • Web de José Carlos Arranz
  • Web de Mar Castro
  • Web de Clara Cordero
  • Blog de divulgación científica de Deborah García
  • Web de Taller Naranja Imaginario